HƠ BÙI KIM ĐỈNH

1.Cha… Ngắm ảnh cha lòng con xao xuyến Người hiền lành yêu mến biết bao Con lớn lên chẳng biết tự buổi nào Cha vạch cho con con đường theo Đảng. (Trên tuyến lửa ngắm ảnh cha. Nhớ lại ngày đi bộ đội, ông cụ cho mình cuốn điều lệ Đảng Lao Động Việt Nam). 2.Bão… Trên tuyến lửa có bao giờ ngớt Tiếng phi cơ và đạn xé không trung? Những phút giây trầm lặng oai hùng Là những phút đáng ghi vào lịch sử ***** Cuộc sống của ta cũng từ ngày đó Năm 64, rời quê mẹ ra đi Tiếp bước cha anh, cuộc kháng chiến trường kì Với dông tố và cuồng phong dữ dội ***** Ta yêu lắm khi mùa xuân tới Cuộc đời ơi! Vật lộn với phong trần ***** Trên tuyến lửa này có nhiều gian khó Vẫn hiên ngang dang thẳng cánh tay Ôm lấy không gian vào đáy lòng này Xiết chặt súng, xông lên phía trước…. **************************** 3.Má… Má ơi má! Giờ đây má mần chi rứa má? Con đang ngồi viết gởi má trang thư Đêm mùa xuân, vừng trăng toả ánh mờ Con mơ mộng như hồi thơ bên má Má xa con sẽ có nhiều vất vả Má già đi và tóc có bạc thêm Má già rồi mà vẫn chẳng được yên Vẫn chăm bón, vun trồng từng cây lúa Đồng năm tấn có công má đó Mát bàn tay của má dịu hiền Đường thẳng hàng cây xanh tốt mọc lên Đẹp xã hội, đẹp màu xanh tổ quốc Má vẫn cùng con ra chiến trường từng bước Má vẫn nhủ con từng phút từng giờ Mực giấy nào ghi hết những lời thơ Cảm xúc của con khi ngồi nhớ má Nghĩ đến má con càng thương má quá Thương má nhiều nhưng chả biết nói chi Trên chặng đường gian khổ chúng con đi Ngày thắng lợi con lại về bên má… ***** (Ghi cảm xúc trong một đêm gác trên tuyến lửa, trong một đêm trăng mờ). 4.Thuốc lào ! Em nhé để anh hút thuốc lào Rừng xanh hơi ấm dễ tiêu hao Đã thương nhau nhé, đừng nên trách Ra Bắc rồi anh bỏ thuốc lào ***** Thuốc lào anh chỉ vài ba điếu Giải nỗi buồn thương, nỗi vấn vương Ngày mai ra Bắc anh sẽ bỏ Em nhé cảm thông cảnh chiến trường 5.Mẹ… Con xa mẹ từ mùa mưa năm 71 Biết nói gì đây để mẹ hiểu cho Thổn thức với lòng những tiếng nhỏ tiếng to Mưa vẫn đổ nhưng lòng con khô quạnh ***** Mẹ xa con muôn trùng vạn dặm Mà bên con mẹ vẫn như từng lời Những chuỗi ngày cay đắng xa xôi Mẹ ấp ủ cho con bầu máu nóng ***** Cuộc đời mẹ xưa kia nhiều cay đắng Vẫn dành cho con dòng sữa trắng tràn đầy Và hôm nay con đã lớn khôn rồi Biết cầm súng vâng theo lời Đảng ***** Đi kháng chiến vui nhiều nhưng vẫn tủi Những lúc trời chiều nhớ mẹ, nhớ quê Thổn thức lòng con những phút chia li Hình bóng mẹ vẫn trong con ngời sáng ***** Thuở nhỏ trên quê những chiều rợp nắng Mẹ đã dạy con biết sống, biết yêu Mẹ đã dạy con và dạy rất nhiều Lời mẹ ngấm vào đường gân thớ thịt ***** Mẹ ơi mẹ, lòng con bao tha thiết Những chiều vàng nhớ mẹ ở nơi xa Những đêm sao, con thấy mắt lệ nhoà Tình lắng đọng con thì thầm gọi mẹ ****** Những phút này ở nơi xa quê mẹ Mẹ có nghe tiếng con vọng không trung Mẹ kính yêu! Con hiểu tận đáy lòng Những giọt lệ vơi đầy nơi mẹ ***** Việc nước, việc nhà con nhiều vô kể Con đắn đo nên để việc nào trên Mẹ kính yêu ơi! Để việc nước lên trên Ngày thắng lợi con lại về bên mẹ…. (Kỷ niệm một chiều nhớ mẹ trên tuyến lửa). 6. Kảm nghĩ Vài giờ nữa ta xa Thanh Lộc Lòng bâng khuâng ghi cảm xúc vào đây Gió vẫn rì rào, hoa lá vẫn lung lay Thiên nhiên hỡi, mi vô tình hờ hững Quãng thời gian qua đã chắp nối cho ta Như mưa xuân làm nở rộ thêm hoa Trong như thạch, khối tình xuân thắm đẹp Xa Thanh Lộc lại lao vào với thép Thời gian ơi! là quá khứ, hết vui Là những ngày ghi nhớ ở trong tôi Là bão tố, cuồng phong, đau khổ… (Với Na-Ta-Sa) Lại vào binh trạm cũ Xa rồi ta vẫn nhớ Hình bóng Na-Ta-Sa Đã tâm sự cùng ta Trong những ngày lặng lẽ… 7.Một con chim Hoàng anh nhảy nhót trên cành Thị vàng trái ngọt thăm anh thăm nàng Nguyệt- Hằng rẽ đám mây sang Đỉnh núi huy hoàng đón ánh nắng xuân 8.Tâm sự với lòng Trời Đông giá lạnh tràn qua Trời đất u sầu cảnh phong ba Lòng ta man mác: Ừ sắp Tết ! Trống trải làm sao lúc xa nhà ***** Thời gian hờ hững, hững hờ qua Bảy Tết ta chưa hưởng ở nhà Sương gió phong ba đời chinh chiến Khổ sướng vui buồn… Nhớ người xa… ***** Bóng hình P… đó, người thiếu nữ Đượm bóng xuân tươi, mượt cánh đào Xa em vạn dặm lòng lưu luyến Tết đến nhớ em, dạ xôn xao Em có nhớ chăng phút chia li Núi vẫn đây mà mây cứ đi Núi mây, mây núi ơi quyện lại Khổ cực làm sao phải chia li… 9.Ý mây… Mây cứ hững hờ trôi về phương Bắc Ngồi ngắm mây nhớ em quá P… ơi ! Em hãy lắng nghe lấy giọng nói của “người” Mây mang giúp sẽ cùng em nói hết Phút chia li vẫn cứ triền miên Nhờ mây nói chắc là không hết ý Ở chốn xa kia, P… em có biết Ở chốn này ta da diết nhớ em P… hãy cảm thông cho những luồng suy nghĩ Nhờ những làn mây mang tới cho em Ta cảm ơn mây và cảm ơn thiên nhiên Đã giúp ta trong những giờ cô quạnh… 10.Kủi… Núi đồi, đồi núi lại hiện ra Hồng Lĩnh hiên ngang đứng một toà Cỏ nội hoa ngàn nhiều vô kể Cuộc đời lại trải với phong ba ***** Ai qua Hồng Lĩnh chọc trời xanh Non cao cỏ nội khí tốt lành Mây vờn lưng núi trời trong đẹp Dòng suối lững lờ nước uốn quanh ***** Cảnh đẹp huy hoàng tựa bồng lai Leo lên đến đỉnh cũng bi ai Hai mũi hai tai tranh nhau thở Tâm hồn thanh thản hay bi ai ? ***** Hỏi trời, hỏi đất lại hỏi ta Mây gió, gió mây vẫn bay qua Phong trần vẫn cảnh hờ hững ấy Gánh củi nặng tươi vẫn vai ta ***** Ta chán lắm rồi hỡi thiên nhiên Chán cho Hồng Lĩnh cảnh thần tiên Củi tươi cũng hiếm, toàn là đá Thương người vất vả suốt cả niên… NGƯỜI ĐI RỒI, THƠ MÃI CÒN ĐÂY! (Đọc mười bài thơ của liệt sĩ Bùi Kim Đỉnh – trích từ nhật ký) Thơ Bùi Kim Đính trích từ nhật ký của anh gồm mười bài, được viết vào đầu năm 1971, khi tác giả đang cùng đơn vị hội quân trên đất Hà Tĩnh – chuẩn bị vào chiến trường Miền Nam. Chùm thơ chứa đựng nội dung khá phong phú, bộc lộ cảm xúc của người chiến sĩ về gia đình, người thân; về tinh thần dũng cảm chiến trường, về tâm hồn rung động trước thiên nhiên vạn vật và cả về nỗi niềm của người chiến sĩ xa quê. Hơn một nửa trong số mười bài thơ của Bùi kim Đỉnh viết về gia đình người thân. Trước hết là về người cha “hiền lành và yêu mến biết bao”, điểm nhấn trong cảm xúc đối với cha là ý thức chính trị, là tiếp thu truyền thống người cha, là “cha vạch cho con con đường theo Đảng” (Cha). Nếu như với cha cảm xúc mang tính chất lý trí, thì với mẹ, Bùi Kim Đỉnh thiên về tình cảm Thổn thức lòng con những phút chia li Hình bóng mẹ vẫn trong con ngời sáng (Mẹ) Bùi Kim Đỉnh có bài thơ “Má” – một bà mẹ nơi tuyến lửa, nơi đơn vị anh đóng quân, mà anh coi như mẹ mình, giống như các bà mẹ trong thơ Tố Hữu “xa bầm nhưng lại có bao nhiêu bầm”. Anh thương má vất vả mọi bề, má lo sản xuất và phục vụ chiến đấu, “Nghĩ đến má con càng thương má/Thương má nhiều nhưng chả biết nói chi/Trên chặng đường gian khổ chúng con đi/Ngày thắng lợi con lại về bên má…(Má). Bùi Kim Đỉnh có người yêu tên là P. Anh không có một bài riêng cho chi, nhưng tình cảm tác giả hướng về người mình yêu thể hiện ở những ba bài thơ. Hẳn là khi ở nhà, người yêu thường “mè nheo” về chuyện anh hút thuốc lào, vì vậy, khi nhớ người yêu là nhớ cả lời “mè nheo” ấy và lời hứa với người yêu: Em nhé để anh hút thuốc lào Rừng xanh hơi ấm dễ tiêu hao Đã thương nhau nhé, đừng nên trách Ra Bắc rồi anh bỏ thuốc lào (Thuốc lào) Trong bài thơ “Tâm sự với lòng”, vào dịp tết sắp đến, Bùi Kim Đỉnh bộc lộ cảm xúc nhớ thương P: “Bóng hình P… đó người thiếu nữ/Đượm bóng xuân tươi, mượt cánh đào/Xa em vạn dặm lòng lưu luyến/Tết đến nhớ em, dạ xôn xao”. Và tình cảm yêu thương ấy sâu đầm hơn khi tác giả nghĩ về cảnh cảnh chia ly: Em có nhớ chăng phút chia li Núi vẫn đây mà mây cứ đi... (Tâm sự với lòng) Anh nhờ mây chuyển nỗi lòng mình tới người yêu chốn quê nhà và qua mây mà bộc lộ tình cảm với người yêu: Ở chốn kia P em có biết/ Ở chốn này da diết yêu em... (Ý mây) . Cuộc sống chiến trường và tinh thần người lính được hiển thị rõ rệt trong bài thơ “Bão”. Trong khói lửa chiến trường ác liệt, nhưng: Trên tuyến lửa này có nhiều gian khó Vẫn hiên ngang dang thẳng cánh tay Ôm lấy không gian vào đáy lòng này Xiết chặt súng, xông lên phía trước…. (Bão) Qua bài thơ “Bão”, Bùi Kim Đỉnh không chỉ thể hiện tinh thần chiến đấu của bản thân anh, mà còn biểu thị ý chí anh hùng cách mạng của các chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam trên chiến trường chống Mỹ. Tinh thần ấy còn được thể hiện rải rác trên một vài các bài thơ khác, nhất là ở bài “Cha”, truyền thống cách mạng như là hành trang trên đường ra trận của anh cùng đồng đội. Bạn đọc sẽ rất thú vị khi đọc bài “Một con chim”: Hoàng anh nhảy nhót trên cành Thị vàng trái ngọt thăm anh, thăm nàng Nguyệt- Hằng rẽ đám mây sang Đỉnh núi huy hoàng đón ánh nắng xuân… (Một con chim) Hai câu thơ đầu gợi nhớ hình ảnh cô Tấm trong truyện cổ tích Tấm Cám; hai câu sau tả cảnh thiên nhiên rực rỡ, huy hoàng... Qua bài thơ, thấy rõ tâm hồn thi sĩ ở tác giả thật là dạt dào. Tâm hồn ấy còn thể hiện ở tình cảm bè bạn với thiên nhiên, trò chuyện cùng mây trời (Ý mây); thể hiện ở bài thơ tức cảnh về núi Hồng Lĩnh: Ai qua Hồng Lĩnh chọc trời xanh/Non cao cỏ nội khí tốt lành/Mây vờn lưng núi trời trong đẹp/Dòng suối lững lờ nước uốn quanh; bộc lộ nỗi lòng bâng khuâng, lưu luyến khi tạm biệt Thanh Lộc –nơi anh đóng quân chờ ngày vào tiền tuyến... Cuối cùng, dù là một chiến sĩ quân đội nhân dân anh dũng, kiên cường, nhưng cũng là một con người, nên Bùi Kim Đỉnh cũng bộc lộ trong thơ anh nỗi niềm của người chiến sĩ xa quê: Đi kháng chiến vui nhiều nhưng vẫn tủi Những lúc trời chiều nhớ mẹ nhớ quê Và, khi nghĩ về người yêu, thì cũng nặng nỗi bùi ngùi luyến nhớ: Em có nhớ chăng phút chia li Núi vẫn đây mà mây cứ đi Núi mây, mây núi ơi quyện lại Khổ cực làm sao phải chia li… Ôi! Đúng là một tâm trạng xa cách người tình – đó là tâm trạng chung của những cặp tình xa nhau, nhưng trong hoàn cảnh “chàng trai tiền tuyến “- “cô gái hậu phương”, thì tâm trạng ấy day dứt biết chừng nào, bởi khi họ nghĩ tới ngày gặp lại nhau như là điều xa vời trong thời chinh chiến! * * * Chỉ vẻn vẹn mười bài thơ, Bùi Kim Đỉnh đã gieo trọn vẹn tâm hồn phong phú của mình vào đó, như là đại diện cho lớp trẻ thời chống Mỹ, cứu nước cách nay hơn bốn mươi năm. Cảm ơn liệt sĩ-nhà thơ Bùi Kim Đỉnh về những bài thơ đẹp trong ý nghĩa mỹ học đầy đủ và sâu xa nhất của từ này. Bài viết ngắn này như là nén tâm nhang dâng lên hương hồn liệt sĩ-nhà thơ Bùi Kim Đỉnh; mong anh an nhiên ở Cõi Vĩnh hằng trong lòng Tổ quốc và dân tộc, trong tư cách là “người đã chết nhưng vẫn còn sống mãi”! Mai Thanh