BÀI THƠ "KHÚC VỌNG QUÊ XƯA" CỦA HƯƠNG GIÓ

Hương Gió có tên khai sinh là Đào Thị Liên, hiện là giáo viên tiểu học tại tỉnh Vĩnh Phúc. Dạy học và làm thơ là niềm vui song hành của Hương Gió: Dạy giỏi là một điều kiện để làm thơ hay; ngược lại, làm thơ hay là tạo thêm điều kiện để dạy giỏi. Thơ Hương Gió nồng nàn trong cảm xúc đối với người thân trong gia đinh và quê hương; rộng ra là, đối với con người và cuộc sống, nói chung. Hình tượng thơ Hương Gió  không dừng lại ở tác động trực quan mà đi sâu vào gián cảm sâu thẳm nơi tâm hồn người đọc, khiến người đọc phải rúng động đến bất an và thiết thao đến nông nỗi!

Cách thể hiện trong thơ Hương Gió bao gồm hình tượng thơ độc đáo; ngôn từ có sức gợi cảm mạnh mẽ; vần điệu chuẩn luật; thanh âm uyển chuyển, mượt mà...
"Khúc vọng quê xưa" là bài thơ mang đặc trưng đáng kể của thơ Hương Gió. Xin giới thiệu bài thơ cùng bạn đọc:
KHÚC VỌNG QUÊ XƯA
 Măng còm nép dưới bờ đê
Gió khan vò tóc hàng tre rối bời
 Bồ không đợi thóc tháng mười
 Mái thưa nhạt thếch nụ cười tháng ba
 Trọc đồi tháng bảy trông ra
 Bãi sông trắng cát cải hoa thót ngồng
 Lom rom lúa chửa nhô đòng
 Dội cơn mưa đá thối đồng trơ rơm
Bốn người chia một lưng cơm
 Bát canh củ chuối mẹ đơm chát lòng
 Thương cha tát nước mẻ sòng
 Tướp tưa tay chị đãi dòng mò cua
 Quê nghèo nước mặn đồng chua
Chuột vâu bỏ hốc vái chùa xin ăn
 Trung thu méo xẹo mặt trăng
 Tò he lăn lóc nhện giăng mạng dày
 Dải khoai héo vắt vai gầy
 Cào cào giã bóng mặt mày xanh xao
 Trơ xương cá gục bờ ao
 Củ khoai mẹ gói con chào đi xa
 Mấy mươi năm thoắt trôi qua
 Đổi thay hình bóng quê nhà khác xưa
 Tre ngà gội tóc chiều mưa
 Võng ru êm khúc đòng đưa măng tròn
 Cô em phơi thóc xinh giòn
 Bội thu mùa gặt rạ còn vương đê
 Trung thu trăng ngập đường quê
 Tùng rinh tiếng trống vọng về ngày thơ.
 Bài thơ thể hiện cảm xúc về quê hương với hai ý tưởng lớn: Nỗi buồn về cảnh đói nghèo xưa kia và niềm vui đổi thay hôm nay. Ý tưởng như thế về quê hương đã không ít người đề cập. Song, điều đáng nói ở đây là cách đề cập thế nào - nói cách khác, đó là thi pháp mà nhà thơ sử dụng ra sao?
Trước hết, đó là hình tượng "các nhân vật" trong bài thơ là những người thân của chính tác gỉả hiện lên như là chân dung tượng trưng cho nỗi khổ cực: Chỉ một lưng cơm mà phải chia nhau cho bốn người! Bát canh củ chuối chát hay chính lòng mẹ chát khi đơm cho người thương yêu của mình? Cái gầu sòng bị mẻ hay chính cái sức lực của cha bị "mẻ" bởi đằng đẵng tháng ngày tát nước? Bàn tay  của chị  tướp tưa  bởi suốt ngày bắt ốc mò cua dưới nắng đồng gay gắt...Và rồi, cái nỗi đau xa xứ vì miếng cơm manh áo đã xảy ra - điều khá phổ biến ở nông thôn Việt Nam vào thuở ấy:
                Củ khoai mẹ gói con chào đi xa

Cái cách miêu tả của Hương Gió về một làng quê xơ xác đạt đến mức não lòng! Những gì của quê làng đều bị xiêu vẹo, méo mó, biến dạng không còn như chính nó: Ngay tháng mười mà bồ cũng không có thóc; hoa cải bên sông là hình ảnh phổ biến của làng quê, thế nhưng bên bờ sông chỉ còn là cát trắng; ngay cả đến con chuột cũng phải hang ổ mà đi; rồi đến trăng trung thu cũng không tròn, trò chơi trung thu cũng bị nhện chăng lăn lóc; rồi nữa, con cá dưới ao cũng gầy trơ xương, bởi nó cũng đói như người vậy!
Bài thơ sử dụng thi từ-thi ngữ thật tuyệt vời: Những "măng còm", "gió khan", "lom rom" xác xơ", "méo xẹo", "lăn lóc", thót ngồng... Nhiều lắm,không kể hết!

Dạng thơ lục bát truyền thống được nhà thơ thể hiện chuẩn luật, thanh âm mượt mà trầm bổng được sử dụng uyển chuyển trong luật trắc-bằng...
Ở phần nói về niềm vui hôm nay, cũng với thi pháp như trên,nhưng nhằm vào ý tưởng ngược lại - ý tưởng đổi thay của quê làng, nhà thơ đưa tới một người đọc một niềm vui đến nao lòng:
Tre ngà gội tóc chiều mưa
Võng ru êm khúc đòng đưa măng tròn
Cô em phơi thóc xinh giòn

Bội thu mùa gặt rạ còn vương đê
Trung thu trăng ngập đường quê
Tùng rinh tiếng trống vọng về ngày thơ.

Cảm ơn Hương Gió và chúc mừng nữ thi sĩ về "Khúc vọng quê xưa" - một bài thơ hay! Độc giả mong được đọc nhiều bài thơ hay hơn nữa của Hương Gió!